Μαθησιακές δυσκολίες

Οι μαθησιακές δυσκολίες στο Λύκειο

Όλοι εμείς που έχουμε στενή επαφή με παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες κατά τη διάρκεια της εφηβείας τους, γνωρίζουμε τη συνεχή αγωνία, τις ματαιώσεις που βιώνουν και τον αγώνα που δίνουν καθημερινώς στο σπίτι και στο σχολείο. Για ένα νέο άτομο, το οποίο προσπαθεί να ενταχθεί στον κόσμο, δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο από το να αισθάνεται ότι κανείς δεν το καταλαβαίνει και ότι όλοι γύρω του έχουν παράλογες απαιτήσεις από αυτό.

Μέχρι να φθάσουν στο Λύκειο τα παιδιά αυτά έχουν ήδη βιώσει, τόσο στο σχολικό όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον, ψυχοφθόρες καταστάσεις που προέρχονται από τον καθημερινό φόβο της απόρριψης από καθηγητές και γονείς. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα για τους εφήβους με μαθησιακές δυσκολίες είναι η εικόνα του αποτυχημένου ατόμου.

Για να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές τους δυσκολίες συχνά αναπτύσσουν αμυντικές συμπεριφορές που μπορεί να προσλάβουν μορφές υπερβολικής εξάρτησης από ομάδες συνομηλίκων, να δείχνουν θυμό, ανυπακοή, αδιαφορία, απομόνωση. Ταυτόχρονα, μειώνεται όχι μόνο το κίνητρό τους για μάθηση αλλά και η αυτοεκτίμησή τους. Αισθάνονται ενοχές και ντροπή. Γνωρίζουμε όμως όλοι μας πως όταν κάποιος νοιώθει ντροπή και ενοχές αρχίζει να μην του αρέσει ο εαυτός του με αποτέλεσμα να τον υποτιμά. Εν ολίγοις οι έφηβοι με μαθησιακό πρόβλημα στην προσπάθειά τους να μάθουν αυτά που τα άλλα παιδιά καταφέρνουν με λιγότερο κόπο, κουράζονται υπερβολικά και συχνά χάνουν την υπομονή τους.

Στο Λύκειο η ανάγκη για ενθάρρυνση και στήριξη των παιδιών αυτών είναι πολύ πιο έντονη. Οι αγχογόνοι παράγοντες που ήδη αναφέρθηκαν, επιβαρύνονται από το άγχος των εξετάσεων και δημιουργούν αρνητικό κλίμα σε τομείς, όπως η ακαδημαϊκή επίδοση, οι σχέσεις, τα κίνητρα για σπουδές και γενικώς η προσωπική εξέλιξη των μαθητών.

Κατά πόσο το Γραφείο Συμβουλευτικής του Λυκείου ανταποκρίνεται σ’ αυτή την ανάγκη;

  1. Κατ’ αρχάς, παρέχει έναν εμπιστευτικό και υποστηρικτικό χώρο, όπου τα παιδιά αυτά μπορούν να εκδηλώσουν τα συναισθήματά τους χωρίς φόβο και ενοχές.
  2. Καλεί τα παιδιά σε συνεδρίες, η διάρκεια και η συχνότητα των οποίων καθορίζονται από τα ίδια.
  3. Βοηθά τα παιδιά αυτά να ανακαλύψουν τις δυνατότητές τους ως άτομα, και να τονωθεί η αυτοεκτίμησή τους. Με τον τρόπο αυτό αποκτούν τη δυνατότητα να θέσουν μακροχρόνιους στόχους σχετικά με τις μεταλυκειακές τους σπουδές και την καριέρα τους.
  4. Οι ψυχολόγοι του γραφείου μας, έχουμε συχνές συναντήσεις με τους διδάσκοντες ώστε να ενημερωνόμαστε για την εξέλιξη των παιδιών αυτών. Στις συναντήσεις αυτές προσπαθούμε από κοινού να βρούμε τρόπους βελτίωσης της αντιμετώπισής τους μέσα στο σχολείο.

Μερικές από τις συμβουλές που δίνουμε στους διδάσκοντες είναι οι εξής:

  1. Να χρησιμοποιούν απλή γλώσσα, όταν απευθύνονται στα παιδιά αυτά
  2. Να αξιολογούν τους μαθητές προφορικά και να τους δίνουν περισσότερο χρόνο στις εξετάσεις
  3. Να τους δείχνουν τρόπους και τεχνικές που τα βοηθούν να εκφράζουν τις ιδέες τους και τους συλλογισμούς τους
  4. Να αποφεύγουν χαρακτηρισμούς οι οποίοι υποβιβάζουν τα παιδιά αυτά και τα διαφοροποιούν από τα άλλα.
  5. Να τα ενθαρρύνουν να συμμετέχουν στη μαθησιακή διαδικασία. Άλλωστε αυτές είναι και οι οδηγίες που δίδονται από τη διεύθυνση στους διδάσκοντες γραπτώς στην αρχή της χρονιάς και προφορικώς σε όλες τις συνεδριάσεις.

Όταν τους καλούμε στο Γραφείο Συμβουλευτικής, τα περισσότερα από τα παιδιά αυτά συζητούν για το αφόρητο άγχος που αντιμετωπίζουν όταν πρόκειται να εξεταστούν γραπτώς ή προφορικώς σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Γνωρίζοντας τα αποτελέσματα του υπερβολικού άγχους, δεν μας φαίνεται παράξενο, όταν βλέπουμε ότι η βαθμολογία τους συχνά δεν αντικατοπτρίζει την προσπάθειά τους και ίσως τις πραγματικές τους ικανότητες.

Το Γραφείο μας προσφέρει ένα Πρόγραμμα Θερινών Εργασιών για μαθητές και μαθήτριες του Σχολείου μας σε διάφορες εταιρείες και οργανισμούς. Οι θέσεις προσφέρονται από απόφοιτους επιχειρηματίες, γονείς και φίλους του Κολλεγίου. Όλα τα παιδιά με μαθησιακό πρόβλημα ή όχι ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν σ’ αυτό το πρόγραμμα, το οποίο όχι μόνο τα βοηθάει να αποκτήσουν δεξιότητες χρήσιμες για μελλοντικές εργασίες και για τη ζωή αλλά συγχρόνως βελτιώνει την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους. Οι έφηβοι χρειάζονται κατανόηση και παρέμβαση της οικογένειας και του Σχολείου. Και οι δύο μαζί μπορούν να επαναφέρουν το έμφυτο κίνητρο για μάθηση που έχουν όταν πηγαίνουν για πρώτη φορά στο Σχολείο. Η δυσκολία τους αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν η κοινή αυτή προσπάθεια Σχολείου και οικογένειας διέπεται από αρχές που τους βοηθούν:

  1. Να κατανοήσουν την αιτία της δυσκολίας τους
  2. Να βρίσκουν κίνητρα για μάθηση
  3. Να τους παρέχονται συνθήκες όπου θα βιώνουν συχνά το συναίσθημα της επιτυχίας
  4. Να τους παρέχεται ψυχολογική στήριξη και καθοδήγηση
  5. Να υπάρχουν στόχοι οι οποίοι θα τους οδηγήσουν σε επαγγελματικούς χώρους που τους ταιριάζουν

Τα παιδιά αναζητούν στις περισσότερες περιπτώσεις τρόπους να αναπληρώσουν την αδυναμία τους με άλλες δημιουργικές δραστηριότητες προκειμένου να πετύχουν την αναγνώριση από τον κοινωνικό τους περίγυρο και να βρουν διεξόδους στη ζωή τους. Όταν αποδεσμευτούν από τον οπτικό λόγο, μπορούν να αξιοποιήσουν τις ιδιαίτερες κλίσεις τους και να αισθανθούν πολύ καλά. Δηλαδή εκτός σχολείου βρίσκουν τον πραγματικό τους εαυτό. Εκεί τίποτα δεν τα εμποδίζει να αναπτύξουν επιτυχείς δραστηριότητες σε χώρους όπως οι τέχνες, τα σπορ, η μουσική, το θέατρο, η νέα τεχνολογία, το εμπόριο και σε πολλούς άλλους τομείς.

Οικογένεια και σχολείο μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους αυτούς να ξανακερδίσουν τη χαμένη τους αυτοεκτίμηση. Κάθε είδους αρνητικοί χαρακτηρισμοί πρέπει να εξαφανιστούν από το λεξιλόγιό τους. Δεν πρέπει συνεχώς να τους κριτικάρουμε ή να τους γκρινιάζουμε ή και να υπονοούμε ότι δεν μπορούν να τα καταφέρουν. Αντιθέτως θα τους προσφέρουμε πολύ μεγαλύτερη βοήθεια, αν προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε πώς σκέπτονται, πώς μαθαίνουν. Οφείλουμε να τους τονίζουμε σε κάθε ευκαιρία τα θετικά χαρακτηριστικά και τις μοναδικές τους ικανότητες.

Τι συμβουλεύουμε συνήθως γονείς και εκπαιδευτικούς:

  1. Κατά πρώτον είναι ζωτικής σημασίας για γονείς και εκπαιδευτικούς να δείχνουν στους εφήβους αυτούς ότι κατανοούν το πρόβλημά τους και ότι θα τους στηρίξουν με κάθε τρόπο.
  2. Έχοντας καταλάβει πόσο η αυτοεκτίμησή τους έχει τραυματιστεί, πρέπει γονείς και εκπαιδευτικοί να βρίσκουν τρόπους ώστε να τους κάνουν να αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους, π.χ. ενθαρρύνοντας και επιβραβεύοντας επιτυχείς δραστηριότητες εντός και εκτός σχολείου.
  3. Οι γονείς να μη γίνονται υπερπροστατευτικοί αλλά αντιθέτως να επιτρέπουν στο παιδί τους να παίρνει πρωτοβουλίες και ρίσκο ώστε να αισθάνεται την ικανοποίηση ότι είναι ικανό να επιτύχει δύσκολους στόχους.
  4. Οι ίδιοι οι γονείς να δεχθούν την ιδιαιτερότητα που έχουν τα παιδιά τους χωρίς αυτό να τους δημιουργεί πρόβλημα

Ας μην ξεχνάμε ότι τα περισσότερα παιδιά με μαθησιακά προβλήματα του σχολείου μας πετυχαίνουν θέσεις σε σχολές ΑΕΙ και ΤΕΙ στην Ελλάδα ή σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Δεν είναι επίσης λίγα από τα παιδιά αυτά που προκρίνονται κάθε χρόνο από τους συμμαθητές / τριές τους να τους αντιπροσωπεύσουν σε διάφορες δραστηριότητες της μαθητικής κοινότητας.

(Ομιλία στην ημερίδα του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων "Μαθησιακές Δυσκολίες στο Δημοτικό Γυμνάσιο και Λύκειο").