ΑΛΜΠΟΥΜ

• Δεσπίνης, Γιώργος Ι., επιμ.
  Κατάλογος γλυπτών του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Θεσσαλονίκη: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2003.
  [ ART 733.3074 ΚΑΤ ]

• Σαχινίδης, Φίλιππος
  Τα ελληνικά ναυπηγεία: 1956-1985. Αθήνα: Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, 2004.
  [ ART 623.83 ΣΑΧ ]

Περιγραφή της ανάπτυξης και ιστορικής εξέλιξης των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά που ίδρυσε ο Σταύρος Νιάρχος το 1956 μέχρι το 1985 που κρατικοποιήθηκαν.
"Η επισκόπηση της πορείας των  "Ελληνικών Ναυπηγείων" αποτελεί μια πρώτη απόπειρα καταγραφής των διεργασιών που οδήγησαν στην ακμή των "Ελληνικών Ναυπηγείων" και μετέπειτα στην κρίση  που οδήγησε στην κρατικοποίηση της εταιρίας"

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

• Σχινά, Κατερίνα, και Βάσω Αβραμοπούλου επιμ.
  Η Ελλάδα του μόχθου, 1900-1960: Συλλογή Νίκου Πολίτη. Αθήνα: Ριζάρειον Ίδρυμα: Ίδρυμα Σταύρου Σ. Νιάρχου, 2005.
  [ ART 331.09495 ΕΛΛ ]

Λεύκωμα σπάνιων φωτογραφιών κυρίως ανώνυμων φωτογράφων αλλά και φωτογραφιών των γνωστών αδελφών Μεγαλοκονόμου, των Ηνωμένων Φωτορεπόρτερς και του Δημήτρη Χαρισιάδη. Οι φωτογραφίες είναι της περιόδου 1900-1960 και αποτυπώνουν τον καθημερινό μόχθο των απλών ανθρώπων στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν και να δημιουργήσουν.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ

• Ζαούσης, Αλέξανδρος Λ.
  Αλέξανδρος και Ασπασία: (1915-1920) . Αθήνα: Ωκεανίδα, 2000 .
  [ Β ΑΛΕ ]

  Στο νέο του ιστορικό αφήγημα, ο ιατρός και ιστορικός Αλέξανδρος Λ. Ζαούσης, με πλήθος αγνώστων μέχρι σήμερα στοιχείων, ζωντανεύει το ειδύλλιο του πρίγκιπα Αλέξανδρου, δευτερότοκου γιου του βασιλιά Κωνσταντίνου, με την Αθηναία καλλονή Ασπασία Μάνου: τον παράφορο έρωτά τους το 1915, πάνω στο ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, σε πείσμα όλων των βασιλικών παραδόσεων αλλά και των πολιτικών αντιδράσεων. Τον μυστικό τους γάμο το 1919 - έναν γάμο, που ο Βενιζέλος είχε υποσχεθεί ν΄αναγνωρίσει επίσημα. Τον τραγικό θάνατο του νεαρού βασιλιά, από το δάγκωμα ενός κατοικίδου πιθήκου στο δάσος του Τατοΐου, στην αγκαλιά της αγαπημένης του, το φθινόπωρο του 1920.

• Μια αληθινή, ανθρώπινη και συγκινητική ιστορία, με φόντο τον κυκεώνα των πολιτικοστρατιωτικών γεγονότων της πενταετίας 1915-1920.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

• Σαμουηλίδης, Χρήστος Σ.
  Γιαννούλης Χαλεπάς: η τραγική ζωή του μεγάλου καλλιτέχνη . Αθήνα: Εστία, 2005.
  [ Β ΧΑΛ ]

Η μυθιστορηματική βιογραφία "Γιαννούλης Χαλεπάς" απευθύνεται στους πολυπληθείς Έλληνες αναγνώστες που ελάχιστα γνωρίζουν για τη ζωή και το έργο του μεγάλου Τηνιακού γλύπτη, τα λίγα διασωζόμενα έργα του οποίου -ανάμεσά τους η περίφημη "Κοιμωμένη"- του άνοιξαν διάπλατα τις πόρτες της αθανασίας.
Παρά τις σκληρές δοκιμασίες και το δυσμενές κοινωνικό περιβάλλον, που καθήλωσαν τον Χαλεπά, επί σαράντα περίπου χρόνια, στην ψυχοπάθεια και την καλλιτεχνική αδράνεια, το όνομά του εγγράφεται ανάμεσα στα μεγάλα ονόματα της ιστορίας της τέχνης.
Ο Χαλεπάς (1851-1938) συγκέντρωνε, ως καλλιτεχνική προσωπικότητα, την πανελληνικότητα του Παλαμά, την ποιητική αποσπασματικότητα και τη δραματικότητα του Σολωμού, το ήθος του βιωματικού πεζογράφου Παπαδιαμάντη και την τραγικότητα της ζωής του γοητευτικού ποιητή και διηγηματογράφου Βιζυηνού.
Η ενασχόληση του συγγραφέα με τον Γιαννούλη Χαλεπά οφείλεται στη συγκίνηση που του προκαλούσαν ανέκαθεν τόσο ο θρύλος αυτού του ανθρώπου όσο και το εκπληκτικό δημιουργικό έργο του. Έτσι οδηγήθηκε ο Χρήστος Σαμουηλίδης σε πενταετή επίμοχθη έρευνα, ζωντανό καταστάλαγμα της οποίας αποτελεί αυτό το βιβλίο, που συμπληρώνεται με φωτογραφίες από τη ζωή και το έργο του Τηνιακού καλλιτέχνη και με εκτενή βιβλιογραφία.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

• Kershaw, Ian
  Χίτλερ . Αθήνα: Scripta, 2000-2002. (2 τόμοι)
  [ Β HIT ]

"Ίσως το μέγιστο επίτευγμα αυτού του βιβλίου να είναι η διασαφήνιση των συχνά αντικρουόμενων στοιχείων ενός κοινωνικού συνόλου το οποίο οδήγησε μια φαινομενικά σταθερή, επιτυχημένη Γερμανία του 1937 στο βάναυσο στρατιωτικό κράτος της δεκαετίας του 1940. Εστιάζοντας την προσοχή στον Χίτλερ, ο Kershaw καταφέρνει να προσδώσει αμεσότητα, να προβάλει την ιδιοσυστασία αυτών των τρομερών γεγονότων και να παρουσιάσει, αυτόχρημα, τις διαθέσιμες επιλογές της Γερμανίας και του κυβερνήτη της μέσα από την κάθε πτυχή μιας εξελισσόμενης καταστροφής. Στον πυρήνα του βιβλίου ενδιαιτάται η απόφαση να εξαπολυθεί ένας εξοντωτικός πόλεμος κατά της Ανατολής, μαζί με την τρομακτική, νέα ηθική τάξη πραγμάτων που ο εν λόγω πόλεμος έφερε στην επιφάνεια: η υποβάθμιση των εχθρών σε "κτήνη" και η επώαση της "Τελικής λύσης".
Πρόκειται για την ιστορία ενός κόσμου δηλητηριασμένου και ενός ανθρώπου, ο οποίος υπήρξε συνάμα και δημιούργημα του κόσμου αυτού και -ως έναν ολέθριο βαθμό- δημιουργός του. "

(Από το οπισθόφυλλο του δεύτερου τόμου)

• Serge, Victor
  Λέων Τρότσκι . Αθήνα: Κοχλίας, 2004.
  [ Β TRO ]

Ο Λέων Τρότσκι υπήρξε μαρξιστής διανοούμενος και επαναστάτης στην τσαρική Ρωσία. Εκλέχθηκε πρόεδρος του Σοβιέτ της Αγίας Πετρούπολης στη διάρκεια της Επανάστασης του 1905, στάλθηκε στη Σιβηρία, απελάθηκε, εξορίστηκε και επέστρεψε στη Ρωσία το 1917. Στη συνέχεια προσχώρησε στο μπολσεβικικό κόμμα του Λένιν και αφοσιώθηκε ψυχή τε και σώματι στην επανάσταση. Εκλέχθηκε πάλι πρόεδρος του Σοβιέτ της Αγίας Πετρούπολης και οργάνωσε την αποφασιστική εξέγερση του Οκτώβρη του 1917. Ως Επίτροπος Εξωτερικών, διαπραγματεύθηκε τη συνθήκη ειρήνευσης με τη Γερμανία. Ως επίτροπος Πολέμου, οργάνωσε τον Κόκκινο Στρατό και τον οδήγησε στη νίκη.
Μετά το θάνατο του Λένιν, βρέθηκε απομονωμένος από τον Στάλιν, που ήταν περιτριγυρισμένος από γραφειοκράτες κομμουνιστές. Ο Τρότσκι υπήρξε υπέρμαχος της παγκόσμιας επανάστασης και του αγώνα ενάντια στη γραφειοκρατία, σκοπούς που τους υπερασπίστηκε και ο Σερζ. Διαγράφηκε από το Κόμμα το 1927. Απομακρυνόμενος από την ενεργό πολιτική και εξόριστος, συμμετείχε στον διεθνή αγώνα ενάντια στον καπιταλισμό και στο ολοκληρωτικό σταλινικό καθεστώς. Ο Στάλιν τον κατηγόρησε ως πράκτορα του Χίτλερ και οργάνωσε τη δολοφονία του στο Μεξικό το 1940.
Αυτή τη ζωή, την απόλυτα εναρμονισμένη στην ταραγμένη ιστορία της εποχής, επιχειρούν να ανασυνθέσουν ο Βίκτωρ Σερζ και η Ναταλία Σέντοβα, η χήρα του Τρότσκι, σε μια αντικειμενική και αξιόπιστη βιογραφία.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ

• Auroux, Sylvain, Jacques Deschamps, και Djamel Kouloughli
  Η φιλοσοφία της γλώσσας. Αθήνα: Μεταίχμιο, 2005.
  [ 401 AUR ]

Πρόκειται για μια συνθετική εργασία που επιχειρεί να προσανατολίσει τον αναγνώστη στη φιλοσοφία της γλώσσας, που είναι ένας από τους πολυπλοκότερους τομείς της φιλοσοφίας και γνωρίζει σημαντική θεωρητική αναγέννηση τα τελευταία χρόνια. Πραγματεύεται σύγχρονα ζητήματα, όπως την αυτοματοποίηση της επικοινωνίας, και προτείνει καινούργιες θεωρητικές και τεχνικές κατευθύνσεις, όπως τη γλωσσολογική ηθική.
· Το βιβλίο έχει οργανωθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να χρησιμεύσει ως εγχειρίδιο αναφοράς.
· Συμπληρώνεται με 2 εξαιρετικά χρήσιμα για τον αναγνώστη παραρτήματα: το ένα αποτελεί σχολιασμένο χρονολόγιο του στοχασμού σχετικά με τη γλώσσα από την αρχαιότητα έως σήμερα και στο δεύτερο βρίσκονται συγκεντρωμένες οι πληροφορίες που αφορούν τη μαθηματικοποίηση των επιστημών της γλώσσας.
· Περιλαμβάνει επίσης εκτεταμένη βιβλιογραφία, ευρετήριο ονομάτων και όρων.

(Περιγραφή του βιβλίου από τη ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ)

• Beekes , R. S. P.
  Εισαγωγή στη συγκριτική ινδοευρωπαϊκή γλωσσολογία. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 2004.
  [ 415 BEE ]

  Το βιβλίο εξηγεί τι είναι η συγκριτική γλωσσολογία, ποιες μεθόδους χρησιμοποιεί και πού βρίσκεται σήμερα η έρευνα. Χρησιμοποιείται υλικό από όλο το φάσμα της συγκριτικής ινδοευρωπαϊκής γλωσσολογίαςκαι δίνονται πολλά παραδείγματα από την αγγλική γλώσσα, την αρχαία ελληνική και τη λατινική. Εξετάζεται η ετυμολογία λέξεων, η δομή των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών και οι εξελίξεις των διαφόρων γλωσσών.

ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

• Βασιλειάδου-Ζάχου, Αφροδίτη [κ.ά.]
  Lexicon: τετράγλωσσο λεξικό επιστημονικών και τεχνικών όρων: αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ελληνικά. Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2004.
  [ R 503 LEX ]

• Al - Khalili, Jim
  Κβαντικά παράδοξα. Αθήνα: Τραυλός, 2005.
  [ 530.12 ALK ]

• Berg, Jeremy M., John L. Tymoczko, and Lubert Stryer
  Βιοχημεία. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2005.
  [ 574.192 BER ]

• Claybourne , Anna
  Εισαγωγή στα γονίδια και το DNA. Αθήνα: Άγκυρα, 2004.
  [ 572.86 CLA ]

Μια συναρπαστική εισαγωγή σε ένα ενδιαφέρον και αμφιλεγόμενο θέμα.
- Η εκπληκτική τρισδιάστατη εικονογράφηση σας ταξιδεύει στο εσωτερικό του κυττάρου, εκεί όπου υπάρχουν τα γονίδια.
- Εύληπτα και κατατοπιστικά κείμενα και απλά διαγράμματα, σας δείχνουν βήμα-βήμα πώς λειτουργεί η γενετική επιστήμη.
- Προχωρά σε εκτενή ανάλυση και εξηγεί θέματα όπως τα Γ.Τ. τρόφιμα, η κλωνοποίηση, η Επιχείρηση Ανθρώπινο Γονιδίωμα, η γενετική θεραπεία, τα μωρά του σχεδιαστηρίου και τους ελέγχους DNA. - Εξερευνά τα υπέρ και τα κατά της γενετικής.

• Solomon , Andrew
  Ο δαίμων της μεσημβρίας: μια ανατομία της κατάθλιψης. Αθήνα: Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2004.
  [ 616.8527 SOL ]

Ο δαίμων της μεσημβρίας χαιρετίστηκε ως το βιβλίο-κλειδί της νέας χιλιετίας γύρω από την κατάθλιψη, το άγχος και τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Μιλώντας με βιωματική ειλικρίνεια και επιστημονική εγκυρότητα, σοκαριστική αμεσότητα αλλά και λυτρωτικό χιούμορ, ο Άντριου Σόλομον ετοίμασε ένα πολυδιάστατο, ευφυές και συγκινητικό έργο, που τον καταξίωσε αμέσως ως αυθεντία επί του θέματος.
Σκάβοντας βαθιά μέσα του, ο συγγραφέας εξομολογείται με τρόπο σπινθηροβόλο όσο και τρομακτικό τις δικές του οδυνηρές εμπειρίες. Στρέφεται έπειτα στον πόνο των άλλων, εκείνων που η ζωή τους κλονίστηκε από την κατάθλιψη, σε διαφορετικές κοινωνίες και πολιτισμούς. Μας μεταφέρει σε θαλάμους ψυχιατρείων, όπου ορισμένοι συνομιλητές του βρίσκονται έγκλειστοι επί δεκαετίες κι από κει σε φτωχούς ή εμπόλεμους αγροτικούς και αστικούς πληθυσμούς που μαστίζονται ανοιχτά ή συγκαλυμμένα από τη νόσο. Συνομιλεί με κορυφαίους ερευνητές που επεξεργάζονται νέους τρόπους απεικόνισης του εγκεφάλου· αλλά και με θρησκευτικούς θεραπευτές, κοντά στους οποίους διερευνά τη δύναμη της υποβολής. Μας μεταφέρει ακόμη στο χρόνο: στην αρχαία Ελλάδα, όπου ο Ιπποκράτης προανήγγειλε την επανάσταση των αντικαταθλιπτικών, και στη χριστιανική παράδοση, που διαμόρφωσε τις τρέχουσες αντιλήψεις μας για την ψυχική νόσο.
Αντιμετωπίζοντας όλα τα μεγάλα ζητήματα που σχετίζονται με το θέμα του, ο Σόλομον εκθέτει τους ιστορικούς, κοινωνικούς, βιολογικούς, χημικούς και ιατρικούς όρους αυτής της διαβρωτικής ασθένειας. Αξιολογεί τις σύγχρονες θεραπευτικές αγωγές, τα κοκτέιλ φαρμάκων αλλά και τα ηλεκτροσόκ ή τις χειρουργικές επεμβάσεις στον εγκέφαλο. Εξετάζει την πολιτική της διάγνωσης και της θεραπείας. Και, ίσως το πιο σημαντικό, στέκεται στο ζωτικό ρόλο που παίζουν η θέληση και η αγάπη στη διαδικασία της ανάρρωσης.

(Από το εξώφυλλο του βιβλίου)

• Thompson, Margaret W., Roderick R. McInnes, and Huntington F. Willard
  Thompson & Thompson Ιατρική γενετική. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2001.
  [ 616.042 THO ]

• Voet, Donald, and Judith G. Voet
  Biochemistry. New York , N.Y. : John Wiley and Sons, 2004.
  [ 572 VOE ] και [ CD-ROM 572 VOE ]

• Webster, Stephen
  Το βιβλίο της εξέλιξης. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη, 2003.
  [ 576.8 WEB ]

ΙΣΤΟΡΙΑ

• Δερτιλής, Γιώργος Β.
  Ιστορία του ελληνικού κράτους, 1830-1920. Αθήνα: Εστία, 2005.
  [ 949.5 ΔΕΡ ]

Γράφοντας το βιβλίο αυτό, σκοπός μου δεν ήταν να διηγηθώ "τι έγινε", αλλά να κατανοήσω το "γιατί έγινε". Δεν ήταν να διηγηθώ μια ιστορία, την ιστορία, αλλά να την ερμηνεύσω. Και με τον σκοπό αυτόν, ήθελα να μιλήσω όχι μόνο στον ειδικό αναγνώστη, τον ιστορικό, τον κοινωνιολόγο, τον οικονομολόγο, τον φοιτητή. Ήθελα να μιλήσω, ίσως ακόμη περισσότερο, στους γενικούς αναγνώστες και αναγνώστριες. Είναι τα πρόσωπα που περιδιαβάζουν συνεχώς στην σκέψη του κάθε συγγραφέα και οδηγούν το χέρι και την καρδιά του· πρόσωπα που έχουν από τον συγγραφέα δύο απαιτήσεις: να μοιραστεί μαζί τους την όποια γνώση του, προσφέροντάς τους και ολίγη τέρψη. Δύο μόνο απαιτήσεις, αλλά μεγάλες: επιβάλλουν στον συγγραφέα σαφήνεια και απλότητα γραφής, και μια ελάχιστη, έστω, καλαισθησία. Άλλωστε, αυτοί είναι νομίζω οι μόνοι τρόποι που έχει και ο συγγραφέας για να πλησιάσει πραγματικά ή, όπως λέμε, να "κοιτάξει στα μάτια" τον αναγνώστη.

(Απόσπασμα από τα "Προλεγόμενα" του βιβλίου)

• Farrington, Karen
  Ιστορικός άτλας των αυτοκρατοριών. Αθήνα: Σαββάλας, 2005.
  [ 909 FAR ]

Εικονογραφημένο βιβλίο με χάρτες, σχέδια και φωτογραφίες που παρουσιάζει τη γέννηση, την ακμή και την παρακμή των αυτοκρατοριών, αρχίζοντας από την Ακκαδική αυτοκρατορία και καταλήγοντας στη σημερινή εποχή.

• Martin, Simon and Nikolai Grube
  Chronicle of the Maya Kings and Queens : Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya. London: Thames and Hudson, 2000.
  [ 972.8 MAR ]

Πολύ καλή ιστορία των δυναστειών Μάγια γραμμένη από δύο ειδικούς των ιερογλυφικών των Μάγια. Περιέχει τις βιογραφίες 152 βασιλιάδων και βασιλισσών, όπως συνάγονται από τα πρόσφατα αποκρυπτογραφημένα ιερογλυφικά. Οι συγγραφείς παρουσιάζουν τις τελευταίες αρχαιολογικές ανακαλύψεις για το βασίλειο των Μάγια συμπληρώνοντας το βιβλίο με εξαιρετική εικονογράφηση.

• Pierron, Bernard
  Εβραίοι και χριστιανοί στη νεότερη Ελλάδα: ιστορία των διακοινοτικών σχέσεων από το 1821 έως το 1945. Αθήνα: Πόλις, 2004.
  [ 949.5004924 PIE ]

Το βιβλίο του Bernard Pierron αποτελεί σημαντική συμβολή στη μελέτη της ιστορίας των Εβραίων στο νεοελληνικό κράτος και ανοίγει δρόμους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανανέωση της ελληνικής ιστοριογραφίας για τον 19ο και τον 20ό αιώνα.
Η ιστορία που αφηγείται το βιβλίο αρχίζει με την επανάσταση του 1821 και τελειώνει με την εκτόπιση και εξόντωση των Εβραίων της Ελλάδας στα ναζιστικά στρατόπεδα. Την επομένη της επανάστασης, στη διάρκεια της οποίας σημειώθηκαν σφαγές Εβραίων στον Μοριά και στη Μακεδονία, στο νεοσύστατο βασίλειο δεν υπάρχουν οργανωμένες εβραϊκές κοινότητες. Το 1822, η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου θεσμοθετεί αποφαστιστικά τη θρησκευτική ανοχή και την πολιτική ισότητα. Ωστόσο, ήδη στην πρώτη αυτή περίοδο του ελληνικού κράτους αναδεικνύονται οι βασικές συνιστώσες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελληνικού αντισημιτισμού.
Οι διαφορετικές συνιστώσες του αντισημιτισμού (οικονομική, πολιτική, θρησκευτική) συναντώνται σύμφωνα με τον συγγραφέα στον "πολιτισμικό αποκλεισμό" (exclusivisme culturel), που προκαθορίστηκε από την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, αποτέλεσε τη βάση του ελληνικού εθνικισμού, από την εποχή της γέννησης της Μεγάλης Ιδέας μέχρι την Καταστροφή του 1922, και επηρέασε τις σχέσεις Εβραίων και χριστιανών από τις αρχές του 19ου αιώνα έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η "ταυτότητα" των ομάδων, η "κουλτούρα" τους δεν γίνεται κατανοητή με βάση έναν σκληρό πυρήνα, ούτε με βάση μια σειρά χαρακτηριστικά -τη "δική" τους ιστορία, τη διαφορετική τους θρησκεία. Χρειάζεται να σταθούμε στα ρευστά σύνορα των σχέσεών τους με τις άλλες ομάδες. Οι σχέσεις αυτές συμμετέχουν στην οργάνωση, στη δόμηση του πολιτισμού τους, στην κοινή και στην ξέχωρη ιστορία τους. Στην περίπτωση των σχέσεων Εβραίων και χριστιανών μας καλούν να αναζητήσουμε μια εβραϊκή θεώρηση στην οικουμενική κληρονομιά ή να ξαναβρούμε τα δυτικά σχήματα στον εβραϊκό πολιτισμό, μας παροτρύνουν να ξανασκεφτούμε τις σχέσεις ανάμεσα στο γενικό και το ειδικό στην ιστορική τους εξέλιξη. Το βιβλίο του Pierron είναι σημαντικό διότι εστιάζει σε αυτές ακριβώς τις σχέσεις. Είναι επίσης τολμηρό διότι φέρνει στην επιφάνεια την πιο θλιβερή πλευρά τους.

(από την εισαγωγή της Ρίκας Μπενβενίστε)

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

• Βεργέτη, Μαρία Κ.
  Παλιννόστηση και κοινωνικός αποκλεισμός. Θεσσαλονίκη: Αδελφοί Κυριακίδη, 1999.
  [ 306.90691 ΒΕΡ ]

• Taylor, Charles
  Πολυπολιτισμικότητα: εξετάζοντας την πολιτική της αναγνώρισης. Αθήνα: Εκδόσεις Πόλις, 2000.
  [ 306 TAY ]

• Winston, Robert, επιμ.
  Άνθρωπος. Αθήνα: Δομή, [2005].
  [ ART 306 ΑΝΘ ]

Ένα εξαιρετικό βιβλίο που καλύπτει όλες τις πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης. Το βιβλίο χωρισμένο στα αντίστοιχα κεφάλαια εξετάζει την καταγωγή του ανθρώπου, τις λειτουργίες του σώματος και του νου, τον κύκλο της ζωής, από τη γέννηση μέχρι το θάνατο, την οργάνωση της κοινωνίας (κοινωνικές δομές, πολιτική, οικονομία), την κουλτούρα (θρησκεία, παραδόσεις, τέχνη, επιστήμη) και τους διάφορους λαούς του κόσμου. Τέλος, επιχειρεί να φωτίσει το μέλλον μας. Η έκδοση συμπληρώνεται από μια πολύ καλή εικονογράφηση.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Βαγενάς, Νάσος Στέφανος. Αθήνα: Κέδρος, 2004. [ 891.899 ΒΑΓ ] Θέμελης, Νίκος Για μια συντροφιά ανάμεσά μας. Αθήνα: Κέδρος, 2005. [ M ΘΕΜ ]

• Λειβαδίτης, Τάσος
  Έλληνες ποιητές. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005.
  [ 891.09 ΛΕΙ ]

Η συλλογή και έκδοση των κριτικών του Τάσου Λειβαδίτη από τον ποιητή Θανάση Νιάρχο συνιστά μια πολύτιμη προσφορά. Μας δείχνει πως για μιαν ολόκληρη εποχή, εποχή συγκρούσεων και αγώνων, διωγμών και ελπίδων, καταστροφών που σώρευσε η δικτατορία και προσδοκιών που έφερε η δημοκρατία, ένας μεγάλος ποιητής στοχάζεται πάνω στην ποίηση. Κι ακόμα πως μέσω της ποίησης συνομιλεί και με τον κόσμο και με τους σύγχρονούς του ποιητές, βλέποντάς τους σαν φίλους και συναγωνιστές στον ίδιο δρόμο για τον ίδιο σκοπό. Το δώρο που μας κάνει ένας ποιητής, ο Θανάσης Νιάρχος, σώζοντας αυτά τα κείμενα ενός άλλου ποιητή, που κινδύνευαν να απολησμονηθούν μέσα στους δυσπρόσιτους τόμους μιας εφημερίδας, είναι ταυτόχρονα κι ένα στεφάνι στο ιδεατό μνημείο του Τάσου Λειβαδίτη. Αξίζει την ευγνωμοσύνη μας και τα δύο.                                                                        (Τίτος Πατρίκιος)

• Μπασκόζος, Γιάννης Ν
  Μεζ: διηγήματα. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005.
  [ Δ ΜΠΑ ]

MEZ, άσπρες μέντες, τυλιγμένες σε λεπτό χαρτί, μέντες που σταδιακά εξαντλήθηκαν και χάθηκαν στην πάροδο του χρόνου. ΜΕΖ, διήγημα, αλλά και τίτλος συλλογής διηγημάτων του Γιάννη Ν. Μπασκόζου που αναμοχλεύουν χαμένα όνειρα, ξεθωριασμένους έρωτες και ανέλπιδες ελπίδες. Διηγήματα μικρά, νοσταλγικά, γραμμένα όμως σε ύφος άμεσο και αποστασιοποιημένο. Διηγήματα ονειροπολήσεις, που σμίγουν σε μια εφήμερη στιγμή το παρελθόν με το παρόν. Αναζητήστετα, κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

• Ξανθούλης, Γιάννης
  Ο θείος Τάκης: μυθιστόρημα. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2005.
  [ Μ ΞΑΝ ]

Ο Τάκης, προτού γίνει "θείος", ήταν ένα αγόρι ελαφρώς κλειστό, απόφοιτος Νομικής και απίθανος σφυριχτής μπλουζ και αυτοσχέδιων κομματιών. Ξαφνικά, το 1951, αλλάζουν όλα στη ζωή του. Μια σκοτεινή υπόθεση παιδεραστίας βαρύνει τον πατέρα του, μια παλιότερη ερωτική ίντριγκα ρίχνει άγριες σκιές στην οικογένεια, ενώ ο πόλεμος της Κορέας του υπόσχεται μια ελκυστική κάθαρση απ' όλα όσα τον βασανίζουν. Κι έτσι ξεκινά να γίνει εθελοντής πολεμιστής, αφήνοντας πίσω του τα οικογενειακά στίγματα και τις δύο αδερφές του, που, μέσα απ' την απουσία του, θα αναδείξουν μια απέραντη αγάπη και τρυφερότητα για ό,τι τους διέφυγε στα χρόνια της νιότης.
Όμως ο Τάκης είναι δεμένος με τον έρωτα, τη ζωή και τους όρκους του...
Κι έτσι θα ξανάρθει πίσω, σαν περιπετειώδης σκιά, φέρνοντας τον αέρα μιας νοσταλγίας που τρέφει τη φαντασία όσων τον αγάπησαν κι όσων υπολόγισαν στη σταθερή αξία της απώλειας.
"Ο θείος Τάκης" είναι μια σύγχρονη παραλλαγή στο "Τραγούδι του νεκρού αδελφού" -παραλλαγή ανατρεπτική και καυστικότατη ως προς τα νεοελληνικά μας ήθη. Το πιο τολμηρό, το πιο ερωτικό μυθιστόρημα του συγγραφέα Γιάννη Ξανθούλη.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

• Abe, Kobo
  Η γυναίκα της άμμου . Αθήνα: Άγρα, 2004.
  [ M ΑΒΕ ]

Eίχε πιαστεί σε μια παγίδα. Aπρόσεχτα, είχε παρασυρθεί απ' το μαύλισμα του κολεόπτερου, σαν κανένα πεινασμένο ποντίκι είχε οδηγηθεί στο βάθος της ερήμου, εκεί απ' όπου δεν υπήρχε πια κανένας τρόπος διαφυγής...
[...] H γυναίκα ήταν εντελώς γυμνή.
Mέσα στο θολό απ' τα δάκρυα οπτικό του πεδίο, η γυναίκα φαινόταν να επιπλέει σαν σκιά. Ήταν ξαπλωμένη ανάσκελα, πάνω στο τατάμι. Eκτός από το πρόσωπό της, είχε εκτεθειμένο όλο το υπόλοιπο σώμα. [...] Ήταν καλυμμένο σ' όλη του την πάνω επιφάνεια με ένα επίχρισμα λεπτής άμμου, που έκρυβε τις λεπτομέρειες, τονίζοντας έτσι τις γυναικείες καμπύλες. Έμοιαζε σαν να ήταν κάποιο άγαλμα επιχρυσωμένο με άμμο. Ξαφνικά, από πίσω απ' τη γλώσσα του ανέβηκε στο στόμα ένα κολλώδες σάλιο, που όμως δεν μπορούσε να το ξανακαταπιεί."
Kάποια μέρα του Σεπτεμβρίου, ένας συλλέκτης εντόμων εξαφανίζεται χωρίς ν' αφήσει ίχνη και εφτά χρόνια αργότερα κηρύσσεται επισήμως νεκρός. Ψάχνοντας ένα σπάνιο έντομο είχε καταλήξει σ' ένα αλλόκοτο μικρό παραθαλάσσιο χωριό χαμένο στους αμμόλοφους. Στο βάθος μιας τρύπας, απ' όπου δεν υπάρχει διαφυγή, απομονωμένος με μια νεαρή γυναίκα, άρχισε γι' αυτόν ένας παράξενος εφιάλτης...
Tο πιό γνωστό μυθιστόρημα του Kόμπο Aμπέ "Suna no onna" ("H γυναίκα της άμμου") δημοσιεύτηκε στην Iαπωνία το 1962. Σχεδόν αμέσως έγινε γνωστό στο εξωτερικό και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Tο 1963 κέρδισε το Λογοτεχνικό Bραβείο Γιομιούρι. Tο 1964 ο σκηνοθέτης Tεσιγκαχάρα Xιρόσι δημιούργησε με βάση την υπόθεσή του ένα από τα κλασικά έργα του ιαπωνικού κινηματογράφου, που κέρδισε στις Kάννες το Bραβείο των Kριτικών. Tο 1967 τιμήθηκε στη Γαλλία με το Bραβείο του Kαλύτερου Ξένου Mυθιστορήματος.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

• Babel, Isaak Emmanuilovich
  Το κόκκινο ιππικό. Αθήνα: Ροές, 2005.
  [ Δ ΒΑΒ ]

• Everett, Percival
  Το σβήσιμο. Αθήνα: Εκδόσεις Πόλις, 2004.
  [ M EVE ]

Η συγγραφή συνιστά μια επίπονη άσκηση που διογκώνει και αναπαράγει ανασφάλειες, μια επώδυνη διαδικασία που δοκιμάζει τις ψυχικές αντοχές, τα όρια της τολμηρότητας και του θάρρους, την ανθεκτικότητα των νευρικών χορδών. Ο Αμερικανός συγγραφέας Πέρσιβαλ Εβερετ διά στόματος του ομότεχνου ήρωά του μιλάει για τα εξοντωτικά άγχη της δουλειάς του, προσθέτοντας σ' αυτά το βάρος της καταγωγής και ακριβέστερα, τους κοινούς τόπους της μαύρης φυλής. Ποιος ή τι καθορίζει το δείκτη αυθεντικότητας ενός λογοτεχνικού έργου και κατά πόσο το συγκεκριμένο κριτήριο διασφαλίζει την καλλιτεχνική αξία του έργου; Τα βιβλία πρέπει να ανταποκρίνονται σε κατασταλαγμένες προσδοκίες και στις καταπιεστικές εμμονές τόσο της εκδοτικής αγοράς όσο και του αναγνωστικού κοινού; Η εμπορική ή η ποιοτική γραφή εναπόκεινται στη βούληση και απόφαση του δημιουργού ή συγκροτούν εκ των υστέρων συμπεράσματα; Ο συγγραφέας οφείλει να αντιπαλεύει προσωπικούς σκοπέλους και να ατενίζει αποκλειστικά δικές του φιλοδοξίες ή παράλληλα υποχρεώνεται να υπολογίζει αυτούς στους οποίους θα επικοινωνήσει και θα πουλήσει το προϊόν του; Ως προς το τελευταίο ερώτημα, καθόλου παράταιρη η ορολογία του μάρκετινγκ όταν ο λόγος περί λογοτεχνίας και γενικότερα περί δημιουργίας τέχνης. Το αποδεικνύει άλλωστε η οξύτατη σάτιρα του Εβερετ, μέσα από την οποία ο συγγραφέας προβάλλει σαν θύμα βομβαρδισμού από ετερόκλητους, αλληλοαναιρούμενους παράγοντες.

(Από τη κριτική της Λίνας Παντελέων στη ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 18/02/2005)

• Gordimer, Nadine, ed.
  Telling tales. New York: Picador, 2004.
  [ F TEL ]

21 γνωστοί συγγραφείς απ' όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων και πέντε Νομπελίστες, προσφέρουν ισάριθμα διηγήματά τους σε μια έκδοση τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν σε φορείς προληπτικής εκπαίδευσης κατά του AIDS καθώς και για την ιατρική περίθαλψη ασθενών με AIDS. Η ανθολογία αυτή εκδίδεται σε περισσότερες από δεκαπέντε χώρες χωρίς χρηματικό κέρδος από τους εκδοτικούς οίκους. Τα διηγήματα δεν αναφέρονται στο AIDS αλλά καλύπτουν ένα μεγάλο θεματικό φάσμα με το ξεχωριστό προσωπικό στυλ του κάθε συγγραφέα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ναντίν Γκόρντιμερ που είχε την επιμέλεια της ανθολογίας διάβασε το διήγημα που περιλαμβάνεται στο βιβλίο στη διάλεξη που έκανε στο Μέγαρο Μουσικής στις 3 Οκτωβρίου 2005.

• Gordimer, Nadine
  Λεηλασία και άλλες ιστορίες. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005.
  [ Δ GOR ]

Δέκα διηγήματα της μεγάλης νομπελίστριας συγγραφέα, που το καθένα ρίχνει φως στην εσωτερική μας ζωή, διεισδύοντας ταυτόχρονα σε απρόβλεπτες πτυχές του σύγχρονου κόσμου. Στην ομότιτλη ιστορία, ένας σεισμός ξεσκεπάζει όχι μόνο το βυθό ενός ωκεανού, όπου θησαυροί κείτονται ανάμεσα σε πνιγμένα σώματα, αλλά και την πλεονεξία των επιζώντων της πόλης. Στο Αδαμαντωρυχείο, μια γυναίκα αναπολεί την πρώτη, γεμάτη πάθος, ερωτική της εμπειρία, ενώπιον των γονιών της, με ένα στρατιώτη ο οποίος ίσως να μη ζει πια. Στον Απεσταλμένο, ο κώνωψ ο ανωφελής φέρνει το θάνατο στις σάουνες και σε άλλες παιδικές χαρές του ανεπτυγμένου κόσμου. Η Έκθεση Αποστολής μιλάει για τον ιδεαλισμό της αξιωματούχου ενός διεθνούς φιλανθρωπικού πρακτορείου, για τα φαντάσματα της αποικιοκρατικής ιστορίας και για το ειδύλλιό της με έναν υπουργό, η ειρωνική κατάληξη του οποίου την αφήνει εμβρόντητη. Το Χάσμα Γενεών ανατρέπει το «χάσμα», όταν η απόπειρα του πατέρα να ελευθερωθεί, σοκάρει τα ενήλικα παιδιά του. Στο Φόρο Τιμής, ένας δολοφόνος επισκέπτεται τον τάφο του πολιτικού που ο ίδιος σκότωσε επί πληρωμή.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

• Perez-Reverte, Arturo
  Η βασίλισσα του Νότου. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη, 2004.
  [ Μ PER ]

... Σε αυτό πρωταγωνιστεί μια γυναίκα, μια απλή, άνευ παιδείας γυναίκα, έξυπνη όμως, κόρη πόρνης, βιασμένη στην παιδική της ηλικία, η οποία ξεκινώντας από μια πόλη του Μεξικού, και αφού περάσει «διά πυρός και σιδήρου», φτάνει στην Ισπανία κατακτώντας μια υψηλή θέση, την υψηλότερη, στην ιεραρχία του εγκλήματος.
... Ο συγγραφέας μέσω της ιστορίας του θέλει να πει λίγα πράγματα για την κοινωνία του Μεξικού (μια χώρα όπου οι άνθρωποι σκοτώνονται για ψύλλου πήδημα, για ναρκωτικά ή για λίγα πέσος, επειδή κάποιος κατηγορείται ως κομμουνιστής ή από κάποιον τυφώνα) και για κάποια μεξικάνικα έθιμα (π.χ. την αγιοποίηση από τον μεξικάνικο λαό κάποιων «καλών» ληστών που κλέβανε τους πλούσιους για να βοηθήσουν τους φτωχούς). Επίσης θέλει να αποκαλύψει τους τρόπους εισαγωγής ναρκωτικών από την Κολομβία στο Μεξικό και από εκεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, να δείξει τους τρόπους ξεπλύματος χρήματος από ευυπόληπτες εταιρείες, καθώς και να μιλήσει για το Γιβραλτάρ, μια αγγλική αποικία στην Ιβηρική Χερσόνησο, γεμάτη από εταιρείες - φαντάσματα, του οποίου η οικονομία ελέγχεται από ξένες μαφίες.
Μπορεί μερικές φορές τούτο το μυθιστόρημα να μοιάζει με πραγματεία ή δημοσιογραφικό ρεπορτάζ για τη διακίνηση ναρκωτικών, ωστόσο σε πολλά σημεία του είναι λογοτεχνία, και μάλιστα υψηλή, γραμμένη με ποιητική διάθεση. Αυτό το διαπιστώνει ο αναγνώστης στην ερωτική σκηνή μέσα στη θάλασσα ανάμεσα στην Τερέσα και στον σύντροφό της: «Του χάιδευε τα βρεγμένα του μαλλιά και ο κόλπος φωτιζόταν γύρω τους, και τα άσπρα σπίτια της ακτής έπαιρναν χρυσαφί χρώμα με το φως που γεννιόταν, και μερικοί γλάροι πετούσαν κρώζοντας από πάνω τους. (...) Και τότε σκέφτηκε πως η ζωή μερικές φορές ήταν τόσο όμορφη, που δεν έμοιαζε με ζωή» (σ. 181).
Για ακόμη μία φορά οφείλουμε να αποδώσουμε εύφημον μνεία στον μεταφραστή Δημήτρη Δημουλά, ο οποίος, εξειδικευμένος πλέον με τη ναυτική ορολογία, κατάφερε να αποδώσει έξοχα τους δύσκολους ναυτικούς όρους του βιβλίου.

(Από την κριτική του Φίλιππου Φιλίππου, ΤΟ ΒΗΜΑ, 19-09-2004)

• Wolf, Christa
  Με σάρκα και οστά: μυθιστόρημα. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2003.
  [ Μ WOL ]

Αν και μόλις εκατόν πενήντα σελίδες, το μυθιστόρημα της Κρίστα Βολφ είναι ασήκωτο. Η συγγραφέας -μια σπουδαία φωνή της σύγχρονης γερμανικής λογοτεχνίας- καταγράφει με συνταρακτική ακρίβεια την πολυήμερη νοσηλεία μιας γυναίκας που πάσχει από καρκίνο. Στο επίκεντρο της αφήγησης τοποθετείται το άρρωστο σώμα, η προοδευτική καταπόνησή του, οι βάναυσες θεραπείες που υφίσταται και κυρίως η σχέση της ασθενούς με αυτό. Η Βολφ παρακολουθεί τεταμένα τις παλινδρομήσεις της ηρωίδας από την απόγνωση στην αναπτέρωση, από τον άφατο πόνο στην απόλυτη βύθιση, από την ασυνειδησία στην αφύπνιση. Μέσα από τη βασανιστική της μετάβαση από την ασθένεια στην ίαση, η πρωταγωνίστρια επανεκτιμά οικεία της πρόσωπα, επαναπροσδιορίζει τα περασμένα, ανοίγει έναν σκληρό διάλογο με τον εαυτό της, ατενίζει με διαφορετική οπτική την πατρίδα της και μεταβάλλει τη θεώρησή της για τον εναπομείναντα χρόνο. Μέσω της συγκλονιστικής απεικόνισης του νοσοκομειακού μικρόκοσμου η Βολφ επιχειρεί έναν πικρό παραλληλισμό με την υποβάθμιση της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Και σ' αυτή την αντανάκλαση ενός σοβαρά πάσχοντος κοινωνικού οργανισμού στην ελλειμματική νοσοκομειακή περίθαλψη εντοπίζεται ένα από τα πιο αξιοπρόσεκτα στοιχεία του βιβλίου.

(Από τη κριτική της Λίνας Παντελέων στη ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 17/06/2005)