Ομιλία του ποιητή Μιχάλη Γκανά στο Λύκειο Κολλεγίου Ψυχικού

Ο γνωστός ποιητής και στιχουργός Μιχάλης Γκανάς μίλησε την Τρίτη, 19 Μαρτίου 2019 στους μαθητές του 1ου έτους του Προγράμματος International Baccalaureate και της Β’ Λυκείου της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών του Κολλεγίου Ψυχικού, στο Θέατρο Χωρέμη. Την εκδήλωση, που συνδιοργανώθηκε από το Λύκειο Κολλεγίου Ψυχικού και τη Βιβλιοθήκη, προλόγισε η Διευθύντρια του Λυκείου Κολλεγίου Ψυχικού κ. Αναστασία Παπακωστοπούλου, ενώ τον ποιητή παρουσίασε η Διευθύντρια των Βιβλιοθηκών του Κολλεγίου κ. Αλεξάνδρα Παπάζογλου.  Ο κ. Γκανάς διάβασε ποιήματά του, που απετέλεσαν αφορμή για την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που ακολούθησε με τους μαθητές. Ο ποιητής απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με την ποιητική έμπνευση, τη διαδικασία της συγγραφής, τα όρια της ερμηνείας, τη σχέση του με το έργο του.   

O Μιχάλης Γκανάς γεννήθηκε στον Τσαμαντά Θεσπρωτίας το 1944. Φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάσθηκε ως βιβλιοπώλης, επιμελητής λογοτεχνικών εκπομπών, σεναριογράφος και κειμενογράφος.  Έχει εκδώσει τις ακόλουθες ποιητικές συλλογές: «Ακάθιστος δείπνος» (1978), «Μαύρα λιθάρια» (1980), «Γυάλινα Γιάννενα» (1989), «Παραλογή» (1993), «Τα μικρά» (2000), «Ο ύπνος του καπνιστή» (2003), «Άψινθος» (2012). Το 2013 κυκλοφόρησε το βιβλίο «Ποιήματα 1978 – 2012» με όλες τις ποιητικές του συλλογές.

Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες, ενώ στίχοι του έχουν μελοποιηθεί από γνωστούς Έλληνες και ξένους συνθέτες: Μ. Θεοδωράκης, Ν. Μαμαγκάκης, Ν. Ξυδάκης, Δ. Παπαδημητρίου, Ν. Κυπουργός, G. Bregovic, A. Dinkjian κ.ά. Μετέφρασε τις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη για το Θέατρο Τέχνης – Κάρολος Κουν και τους «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου για το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Πατρών.

Ο Μιχάλης Γκανάς τιμήθηκε το 1994 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για το βιβλίο του «Παραλογή» και το 2009 με το Βραβείο Καβάφη. Το 2011 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών (Ίδρυμα Πέτρου Χάρη) για το σύνολο του ποιητικού έργου του.

 

Αυτοπαρουσίαση

Γράφω από τις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου. Ό,τι γράφει κανείς τότε. Έβγαλα το πρώτο μου βιβλίο, Ακάθιστος δείπνος, 34 ετών, το 1978 και το τελευταίο το 2012.

Ο Σεφέρης με εμπνέει ιδιαίτερα μαζί με τον Καρυωτάκη και τη συνεχή παρουσία του Σολωμού.

Θεωρώ μεγάλο μου δάσκαλο το Δημοτικό Τραγούδι. Ένα από τα καλύτερα που διάβασα για τη δουλειά μου είναι η φράση του Αχιλλέα Κυριακίδη «Ο Γκανάς είναι ο πιο επώνυμος δημοτικός ποιητής μας».

Έτσι νιώθω, σαν να συνεχίζω το Δημοτικό Τραγούδι, γράφοντας για τον κόσμο που το δημιούργησε, τον κόσμο μου. Τώρα, στριμωγμένος στις πόλεις δεν τραγουδάει καν, μόνον ακούει παρα-τράγουδα.

Έτσι λοιπόν έχω γράψει ποιήματα

Της ξενιτιάς, για την μετανάστευση στο εξωτερικό και το εσωτερικό αλλά και κάπου βαθύτερα μέσα μας.

Του κάτω κόσμου, για τον θάνατο αγαπημένων ανθρώπων με τα ονόματά τους, σαν μνημόσυνο και σαν προσκλητήριο.

Της κλεφτουργιάς, για τους «λυπημένους» του εμφυλίου πολέμου, όπως τους βάφτισε ο πρόωρα χαμένος Ποιητής Χρήστος Μπράβος.

Της αγάπης. « Μιας αγάπης που δεν είναι αφελής, ούτε αθώα αλλά λυπημένη, σπαρακτική και πάντα παρούσα». Που κουράζεται, όπως καθετί που ανασαίνει, αλλά δεν πεθαίνει.

Η κριτική με χαρακτηρίζει ποιητή της εντοπιότητας, του γενέθλιου τόπου. Θέλω να πιστεύω πως δεν είμαι μόνο αυτό. Ό,τι με βασανίζει κατά βάθος είναι η οριστική απώλεια ανθρώπων, τόπων και τρόπων και το ανέφικτο της επιστροφής. Πού; Στην παιδική ηλικία ίσως, την πραγματική πατρίδα όλων μας.

Γράφω αργά και δημοσιεύω αραιά και πού. Δεν μπορώ την καθημερινή συνάφεια με την ποίηση, ούτε ως αναγνώστης. Πρέπει να σωρευτεί.  πολύ υλικό εντός μου (ζωή, διαβάσματα, ακούσματα, ταξίδια, μυρωδιές…) που κάποτε θέλει να «μιλήσει». Και τότε γράφω.

Όσο μεγαλώνω με ενδιαφέρουν όλο και περισσότερο οι ποιητές που ωριμάζοντας οδηγούνται στην κατάφαση.

 

Μιχάλης Γκανάς